SQL/DB Error -- [
    Error establishing a database connection!
  1. Are you sure you have the correct user/password?
  2. Are you sure that you have typed the correct hostname?
  3. Are you sure that the database server is running?
]
SQL/DB Error -- [
    Error selecting database marhis_db!
  1. Are you sure it exists?
  2. Are you sure there is a valid database connection?
]
Stichting Maritiem-Historische Databank

         Rob Martens 1923 – 2017

 

 

Met veel spijt geeft het bestuur kennis, dat de heer Rob Martens op 11 augustus in zijn woonplaats Groningen op 93-jarige leeftijd is overleden. Deze vrijwilliger pur sang heeft voor Marhisdata veel betekend. Zijn kennis van niet alleen de noordelijke kustvaart en hun kapiteins-eigenaar, maar ook van de binnenvaart was groot. Marhisdata is Rob veel dank verschuldigd voor zijn vriendschap en tot het laatst waardevolle adviezen. Hij ruste in vrede

 

Nieuwsbrief nr. 35, augustus  2017

 Research

-  Momenteel worden de gegevens uitgetikt van de gefotografeerde lijsten van de Regeerings Almanak voor Nederlandsch-Indië van 1815-1824>, 1841-1842 en van 1850 t/m 1870, waarin zich o.a. de voor ons zo belangrijke in de Oost uitgegeven zeebrieven bevinden. Een aantal nog missende jaargangen zal deze herfst in de KB worden gefotografeerd om daarna eveneens in Excel te worden verwerkt.

-  De recent uitgewerkte akten uit de Tresoar omvatten 39 Friese bijlbrieven en 29 aktes van schepen die na 1850 door Friese eigenaren in het buitenland zijn aangekocht. Voorts enkele schepen, die als ‘total loss’ te boek stonden, maar door Friezen “voor een prikje” als wrak werden gekocht en na te zijn vlotgebracht en gerepareerd weer in de vaart kwamen.

Website en database

Het ontwerp en de verbouwing van website en database vorderen gestaag. De planning is dat het testen dit najaar zal plaatsvinden.

 Maritieme Kroniek 1916

Bert en Gerdy Kruidhof hebben vijf maanden intensief gelezen en getikt om de Kroniek jaargang 1916 gereed te maken. Dat zullen circa 365 pagina’s interessant nieuws worden, waaronder veel informatie gerelateerd aan de Eerste Wereldoorlog. De kroniek kunt u zeer binnenkort tegemoet zien, terwijl hij uiteraard ook op de site zal worden geplaatst.

 Stichting Nederlandse Kaap Hoorn-vaarders

Deze stichting beschikt over de collecties afbeeldingen en documentatie van Grotevaart zeilschepen van Hoedemaker, Coen Suyk en Ary Lels. Omdat deze geheel papieren collecties in ons digitale tijdperk in feite ontoegankelijk zijn is Marhisdata gevraagd deze te digitaliseren. Dit is voor beide parijen een win-win-situatie: de afbeeldingen komen beschikbaar voor onze website en de gegevens kunnen een aanvulling betekenen voor onze scheepsgegevens, terwijl bij Kaap Hoorn de feitelijk slapende collecties worden ontsloten.

 Schuldbrief op bodemarij


Met enige regelmaat komen wij tot eind 19e eeuw in kranten de term 'lening op bodemarij' tegen. De Amsterdamse notaris mr. J.A. Molster (1827-1889) heeft hiervoor de volgende definitie gegeven: bodemarij of bodemerij [van bodem = schip] is eene overeenkomst tussen een geldschieter en een geldopnemer, waarbij eene som gelds wordt opgeschoten, met beding van premie en onder verband van schip of goed of beide, met dat gevolg, dat indien het verbondene, geheel of gedeeltelijk, door toevallen op zee vergaat of vermindert, de geldschieter zijn recht op de opgeschoten penningen en op de premie verliest, voor zoover dit een en ander niet op hetgeen overblijft kan worden verhaald; maar indien het verbondene schip behouden ter plaatse zijner bestemming aankomt, de hoofdsom, benevens de premie moet betaald worden.
Heeft een schipper averij en onvoldoende contanten om deze te herstellen zodat de reis naar de bestemming kan worden vervolgd, dan poogt hij een lening aan te gaan. Hierbij worden meestal zowel schip als lading verbonden. Moet de lading worden gelost en later opnieuw geladen dan zijn deze kosten en opslag ook voor rekening van de schipper. Hij kan contact opnemen met zijn thuishaven, of proberen in de (nood)haven of zelfs op de bestemming financiers te vinden.
Van zo’n lening wordt een officiële overeenkomst voor bodemarij opgemaakt. Gaat het herstelde schip naar zee maar vergaat het onderweg dan hoeft de aangegane lening plus de premie niet te worden terugbetaald. Dit kan als een vorm van verzekering worden opgevat, waarbij uiteraard de kosten van reparatie en over- en opslag van de lading reeds als averij particulier waren betaald. Bereikt het schip wel de bestemming, dan is de schipper verplicht de lening na aankomst snel terug te betalen inclusief de overeengekomen rente. Vanwege het hoge risico is deze rente navenant hoog. In dit geval is er geen sprake van verzekering maar van financiering. In welke categorie de lening is gevallen valt dus pas achteraf vast te stellen.
Aangekomen op de bestemming behoort de kapitein de verschuldigde gelden onmiddellijk te restitueren. In de meeste gevallen kan hij dat niet, zodat niets over blijft dan het schip te veilen. Neemt hij hiertoe niet het initiatief dan doet de geldschieter dit wel door hiertoe een lokale vertegenwoordiger opdracht te geven. De implicatie van een eventuele verzekering is hier buiten beschouwing gelaten. In veel gevallen wordt alleen bij totaal verlies uitgekeerd en is slechts 1/4e van de waarde verzekerd. Door ook bij een tweede of zelfs derde compact te verzekeren kan de uitkering navenant worden verhoogd.
Kapitein Luppe Meijering had in zoverre geluk dat hij dicht bij zijn thuishaven Sappemeer schade kreeg. Hij was namelijk op 7 oktober 1868 met de galjoot ALBION op het Reitdiep aan de grond gelopen, had bodemschade gekregen en moest terug naar Groningen. Voor herstel diende de lading haver te worden gelost. In de Provinciale Groninger Courant van 29 oktober werd plm. 1.000 gulden voor bodemarij te leen gevraagd, onder verband van schip en lading. Mede namens zijn mede-eigenaars koopman H.A. Potjer, scheepsbouwer J. Berg en landbouwer J. Sikkens, allen te Sappemeer, ging de kapitein bij de Hoogezandster koopman J.D. Hoen een lening aan ten bedrage van 1000 gulden. De bedongen premie bij behouden binnenkomst in de bestemming Sandwich bedroeg maar liefst 15%. Deze schuldbrief op bodemarij, uitsluitend geldend voor de reis naar de loshaven, werd op 9 november getekend ten overstaan van notaris mr. J. van Giffen te Groningen. (bron Groninger Archieven toeg.nr. 1877 inv. nr. 2676 aktenr. 16.163)

Hoe de zaak is afgewikkeld is onbekend; mogelijk herfinanciering van de lening. In veel gevallen wisselde het schip na de veiling van eigenaar, maar dat was bij de ALBION niet het geval. De financier had in een paar weken op zijn inleg 15% winst gemaakt!

 

Ger Mulder, secretaris